Bayramiç pazarında sonbahar geldiğinde tezgâhlar kırmızı ve sarı elmalarla dolar; yanlarında ceviz çuvalları, kavanoz kavanoz pekmez ve kurutulmuş tarhana durur. Karamenderes Çayı’nın suladığı ova, Kaz Dağları’nın kuzey yamaçlarına doğru yükselirken bahçeler de değişir: aşağıda domates ve biber, yukarılarda meyve ağaçları ve kestanelikler. Denizden uzak olan Bayramiç, Çanakkale’nin kıyı ilçelerine göre daha soğuk kışlar ve daha belirgin mevsim geçişleri yaşar. Bu da mutfakta kurutmanın, turşunun ve kış hazırlığının önemini artırır. Aşağıda Bayramiç’in bu iç bölge karakterine uyan beslenme önerilerini topladık.
Elma bahçelerinin sunduğu
Bayramiç, elmasıyla tanınan bir ilçedir ve meyve burada yılın büyük bölümünde kolay ulaşılan bir besindir. Elma kabuğuyla yendiğinde pektin adı verilen çözünür lif bakımından zengindir; bu lif tokluk süresini uzatır ve kan şekerinin daha yavaş yükselmesine katkı sağlar. Bir elmayı meyve suyu olarak içmek yerine bütün olarak yemek, aynı tatla çok daha fazla fayda demektir. Meyvenin doğal şeker içerdiğini unutmamak, günde iki üç porsiyonla yetinmek ve ara öğünde yoğurt ya da birkaç cevizle birlikte yemek, özellikle kan şekeri hassas olanlar için iyi bir yöntemdir. Elmayı fırında tarçınla pişirmek de şekersiz bir tatlı ihtiyacını karşılar.
Kış hazırlığında tarhana, bulgur ve pekmez
Yaz sonunda köy evlerinin damlarında kurumaya serilmiş domates, biber ve tarhana görmek mümkündür. Tarhana, yoğurt ve sebzeyle mayalandığı için hem protein hem de fermente bir besin olarak kış çorbalarının temelini oluşturur. Bulgur pirince göre daha fazla lif içerir ve pilavda, köftede, çorbada rahatlıkla kullanılır. Pekmez, demir içeriğiyle bilinse de sonuçta yoğun bir şekerdir; kahvaltıda bir tatlı kaşığı tahinle karıştırmak yeterlidir, büyük miktarlarda tüketmek kilo ve kan şekeri açısından sorun çıkarır. Ev yapımı turşular kış sofrasına renk katar, fakat tuz oranı yüksek olduğundan tansiyon hastalarının miktarı sınırlaması gerekir.
Soğuk aylarda enerji ve hareket
Bayramiç’in kışı kıyıdaki ilçelere göre daha uzun ve serindir. Bu aylarda insanlar evde daha çok vakit geçirir, soba başında çay ve hamur işi eşliğinde sohbetler uzar. Hareketin azaldığı dönemde ağır hamur işleri ve kızartmalar kolayca kilo olarak geri döner. Gözleme ve börek gibi yemekleri haftada bir iki kez ile sınırlamak, onların yerine mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagillerle sebze yemeklerini öne almak hem doyurur hem ısıtır. Güneşli kış günlerinde bahçede ya da köy yolunda yapılan yarım saatlik bir yürüyüş, D vitamini için de faydalıdır.
Ceviz ve kestane: bir avucun hesabı
Kaz Dağları’nın kuzey eteklerinde ceviz ağaçları ve kestanelikler yaygındır. Ceviz, bitkisel omega-3 ve antioksidanlar bakımından değerli bir kuruyemiştir ve günde birkaç tanesi kalp sağlığına katkı sağlar. Ancak kuruyemişler yoğun enerjilidir; sohbet arasında bir kâse ceviz bitirmek, farkında olmadan bir öğün kadar enerji almak anlamına gelir. Kestane ise kuruyemişlerden farklı olarak yağdan çok karbonhidrat içerir. Bu nedenle sobada közlenmiş bir tabak kestaneyi, o öğündeki ekmek ya da pilavın yerine sayılabilecek bir nişasta kaynağı olarak düşünmek gerekir.
Tarlada çalışanlar için öğün düzeni
İlçede tarım ve hayvancılıkla geçinen pek çok aile, hasat dönemlerinde gün doğmadan tarlaya çıkar. Ağır bedensel çalışma, enerji ve sıvı ihtiyacını belirgin biçimde artırır. Sabah yola çıkmadan önce yumurta, peynir ve tam buğday ekmeğinden oluşan bir kahvaltı öğlene kadar dayanıklılık sağlar. Tarlaya götürülen azıkta zeytinyağlı bir yemek, ayran ve meyve bulunması, sıcak saatlerde halsizliği önler. Gün boyu yeterli su içmek, özellikle yaşı ilerlemiş çiftçilerde baş dönmesi ve tansiyon düşmesi riskini azaltır. Yoğun dönem bitince öğün miktarlarını yeniden azaltmak, kış aylarında istenmeyen kilo artışının önüne geçer.
Bu konuyu kendi durumunuza uyarlamak isterseniz Çanakkale diyetisyen rehberi başlıklı ana sayfamız iyi bir başlangıç olur.